Istorija Bora

Istorija grada Bora

Okolina grada Bora se još iz vremena praistorije spominje kao mesto iskopavanja rude metala. Još u prvoj polovini petog milenijuma p.n.e spominje se rudnik Rudna glava, koji je ušao u svetsku naučnu literaturu kao najvažniji lokalitet rane metalurgije bakra. Arheološka istraživanja pokazuju da su prva naselja na ovim prostorima bila na lokalitetu Lazarevog kanjona, kao i na lokalitetima Rudna glava i Kučajna. Na ovim prostorima otkrivena su ognjišta, ostaci kuća, udubljenja za topljenje bakra, keramičke šolje, amfore i pehari.

Na prelazu iz stare u novu eru, ovim prostorima vladali su Rimljani. Kasnije, u srednjem veku, teritorija opštine Bor nalazila se u sastavu države cara Dušana. Krajem XVII veka Bor je sa ostalim okolnim selima pripadao administrativnoj upravi vidinskog Sandžagbega. Zajedno sa Srbijom i Bor je nakon Požarevačkog mira (1718. godine) potpao pod vlast Austrije i bio u njenom sastavu do 1739. godine kada se ponovo vraćaju Turci. Oslobođenje je stiglo 1833. godine kada su teritorije opštine Bor pripojene Srbiji. Prvo geološko istraživanje rude bakra u Boru sprovedeno je još 1897 god. i pokrivalo je oblast Tilva Roš. Ovo istraživanje i pronalazak rudnika izvršio je naučnik Feliks Hofman. Rudnik su  1903. godine otvorili  Franjo Šistek i finansijer Đorđe Vajfert. Od tada u ovim krajevima počinje kulturno-socijalni život meštana: otvaraju se škole, povećava se trgovina, razvija se zanatstvo i počinje eksploatacija rude bakra. Međutim, početkom I svetskog rata Bor osvajaju Bugari i pod njihovom je vlašću  do 1918. godine kada ga oslobađaju Francuzi. Od tada rudnik postaje vlasništvo francuskog kapitala i između dva svetska rata borski rudnik sa rudnikom Rio Tinto u Španiji postaje najveći proizvođač bakra u Evropi. Zbog surovog kapitalizma vlasti iz Pariza, u Boru se javlja protest i revolt nezadovoljnih radnika i jača radnički pokret pod vođstvom Petra Radovanovića. Početkom II svetskog rata jugoslovenska vojska minira rudnik da ne bi dospeo u ruke Nemaca. Međutim, 1941. godine Nemci zauzimaju Bor i nastavljaju sa eksploatacijom bakra, srebra i zlata. Meštani okolnih sela terani su prisilno na rad u rudniku. Otpor Nemcima pružali su lokalni komunisti i skojevci. 3. oktobra 1944. godine slobodu gradu donose 23. divizija Crvene armije, IX i VII srpska brigada. Od tada počinje nova etapa razvoja Bora. Status grada Bor je dobio nakon II svetskog rata, tačnije 30. maja 1947. godine kada je imao 11.000 stanovnika, dok danas broji oko 50.000 sa 36 nacija. U ovom periodu formirala  se Prinudna uprava radnika, koja osposobljava za rad topionicu, elektrolizu i flotaciju. Nakon posete tadašnjeg rukovodstva FNRJ, u Boru raste elan radnika i proizvodnja bakra koja je iz godine u godinu sve veća. Sa povećanom proizvodnjom raste i bogatstvo rudnika i njegovih radnika. Kroz nekoliko planskih razvoja pored osnovne delatnosti, razvijaju se i druge bitne za funkcionisanje grada i života u njemu. Razvija se trgovina i ugostiteljstvo. U Boru se zidaju kompleksi zgrada, prave se savremeni centri i Bor postaje jedan od najsavremenijih gradova u SFRJ.

http://www.youtube.com/watch?v=83UQW8CdVSI
Upoznajte se sa nekadašnjim izgledom Bora. 🙂

Advertisements

Ostavite odgovor

Popunite detalje ispod ili pritisnite na ikonicu da biste se prijavili:

WordPress.com logo

Komentarišet koristeći svoj WordPress.com nalog. Odjavite se / Promeni )

Slika na Tviteru

Komentarišet koristeći svoj Twitter nalog. Odjavite se / Promeni )

Fejsbukova fotografija

Komentarišet koristeći svoj Facebook nalog. Odjavite se / Promeni )

Google+ photo

Komentarišet koristeći svoj Google+ nalog. Odjavite se / Promeni )

Povezivanje sa %s